44. İsm-i Məvsul

İsmi mevsul'un Azərbaycan dilində qarşılığı əlaqə əvəzliyidir. İsmi mevsul iki cümləni bir-birinə bağlayır və sonradan gələn cümlə birinci cümlənin mənasını tamamlayır. İsmi mevsuldan sonra gələn cümləyə sıla cümləsi deyilir. Bu sıla cümləsində aid adlanan bir əvəzlik var ki, o da ismi mevsula qayıdır.

رَأَيْتَهُ	أَلَّذِي	الرَّجُلُ	ذَهَبَ
sıla cümləsi	ism-i mevsul	fail	fel

Gördüyün adam getdi

Yuxarıdakı cümlədə أَلَّذِي ismi mevsuldur və ondan sonra gələn رَأَيْتَهُ cümləsi isə sıla cümləsidir. رَأَيْتَهُ  yəni sıla cümləsindəki هُوَ əvəzliyi ismi mevsul olan أَلَّذِي -yə qayıdır. 

İsmi mevsullar

ağıllı və qeyri-ağıllılar üçün	Tək	İki	Cəm
Müzekker	أَلَّذِي	أَلَّذَانِ	أَلَّذِينَ
Müənnəs	أَلَّتِي	أَلَّتَانِ	أَلَّوَاتِي

Yalnız ağıllılar üçün	مَنْ
Heyvan və cansızlar üçün	مَا

İnsan, heyvan və cansızlar üçün

أَيٌّ - أَيَّةٌ

وَ هُوَ ألَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَ اَنْهَارًا

Və o ki yer üzünü uzatdı və orada dağlar və çaylar yaratdı

وَ مَرْيَمَ ابْنَةَ عِمْرَانَ أَلَّتِي اَحْصَنَتْ فَرْجَهَا

İmranın qızı Məryəm ki namusunu qorudu

وَ قَالَ أَلَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا

İnkar edən kəslər, iman edən kəslərə dedilər ki

رَبَّنَا أَرِنَا اللَّذَيْنِ أَضَلَّانَا

Rəbbimiz bizi azdıran o iki nəfəri (göstər)

يَقُولُ الطِّفْلُ مَا لاَ يَفْعَلُ

Uşaq etmədiyi (şeyi) deyir

وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ

Və onlardan səni eşidən kəslər

يَحْتَرِمُ الطَّالِبُ مَنْ عَلَّمَهُ

Tələbə ona öyrədən kəsə hörmət edir

نَعْلَمُ أَيُّهُمْ شُجَاعٌ

Onlardan hansının cəsarətli olduğunu bilirik