32. Rəqəmlər

Ərəbcədə sayıya aded, sayılan şeyə isə madud deyilir. Saylar mövzusunun ümumi məntiqi əksər hallarda aded ilə madud arasındakı əlaqədir. Ərəbcədə isimlərin tək forması olduğu üçün bir şeydən danışarkən yanına "bir" kimi aded əlavə etmək çox məntiqli deyil, amma vurğu üçün əlavə oluna bilər. Eyni qayda ikili formalar üçün də keçərlidir. "kalemani isnani" deməkdənsə "kalemani" demək artıq iki qələm mənasına gəlir.

-1 və 2 sayı üçün aded ilə madud arasında (əgər aded də göstəriləcəksə) müənnəslik və müzəkkərlik uyğunluğu var.

-3-dən 10-a qədər olan (3 və 10 daxil olmaqla) sayılarda aded ilə madud müənnəslik və müzəkkərlik baxımından tərs olur. Bir şeyi say olaraq ifadə etdikdə bu aralıqdakı sayılarda əvvəlcə aded gəlir. Bundan əlavə, aded muzaf, madud isə muzafun ileyh olur və madud cəmdir, məcrurdur.

-11-dən 19-a qədər olan sayılar mebnidir. Əgər madud müzəkkərdirsə, adedin ilk hissəsində yuvarlaq te olur.

-20 sayı həm müənnəs, həm də müzəkkər üçün istifadə olunur. Madud isə müfrəd mənsub olur.

-11-dən 99-a qədər olan sayılarda (11 və 99 daxil, amma 12 istisna olmaqla) ilk aded birlər mərtəbəsi, ikinci aded isə onlar mərtəbəsi olur. Madud isə birlər mərtəbəsindəki say ilə müənnəslik və müzəkkərlik baxımından tərs, onlar mərtəbəsi ilə isə eyni cinsdə olur.

-12 sayı təsniyə ilə eyni iraba malikdir. 12-də aded ilə cins eynidir. Madud isə mənsub olur və aded ilə madudun cinsi eynidir.

-10-dan 90-a qədər (10-un qatları) cəmi müzəkkərlərin irabına bənzəyir. Yalın hallarda rəf əlaməti vav ilə, nəsb və cərr halında isə o vav ya hərfinə çevrilir.

-11,12 və 21,22 və 31,32 ...81,82 və 91,92 kimi onluq sayılarda ilk və ikinci sıralardakı saylarda adedin birlər mərtəbəsi və onlar mərtəbəsi cins baxımından eynidir, madud da cins baxımından adedə bənzəyir, mənsub olur və cəmdir.

-100 sayı həm müənnəs, həm də müzəkkər üçün istifadə olunur. Madud isə müfrəd məcrur olur.