Fəil ismi 2

İsm-i Fail mövzusunda bir az daha məlumat verməli olsaq, cədvələ görə فَاعِلٌ vəzni sülasi mücərrəd salimlərin ism-i fail siğasıdır. Emsile dərslərində həmişə نَصَرَ keçmiş feli istifadə olunduğuna və نَصَرَ felinin mənası yardım etmə ilə bağlı olduğuna görə, bu felin ism-i faili نَاصِرٌ "Yardım edən, yardımçı" şəklində olur. Fellerimiz daim dəyişə bilər. Məsələn, كَتَبَ "Yazdı" keçmiş felini ism-i fail etmək istəsək, فَاعِلٌ vəzninə salırıq və كَاتِبٌ "Yazıcı, yazan" şəklində ism-i fail, yəni feli edən şəxs olur. كَتَبَ زَيْدٌ بِالْقَلَمِ "Zeyd qələm ilə yazdı" dedikdə, Zeydin cümlədəki rolu faildir. Yazma işi fel, qələm isə mefulun bih olur. Yəni Zeyd üçün ism-i fail كَاتِبٌ "Yazıcı, yazan" deyə bilərik. Bu irab və nahiv bilgilərini zamanla öyrənəcəyik. İsm-i fail dedikdə, sözügedən feli işlədən mövzu və ya obyekt nəzərdə tutulur. Canlı və ya cansız, ağıllı və ya qeyri-ağıllı ola bilər. Məsələn, hesab işi ilə məşğul olan şəxsə حَاسِبٌ "mühasib" deyə bilərik. Ayələrdə tez-tez rastımıza çıxır: عَالِمٌ "bilən", حَاكِمٌ "hakim", كَائِنٌ "yaradan", كَافِرٌ "küfr edən", ظَالِمٌ "zalim" kimi. Məqsud kitabında ism-i fail mövzusunu daha yaxşı anlayacağıq.