Zaid Fiellərdə Törəmə

Əgər fiil üçlü kökə əlavə olunmuş fiil olsa, məzdar-i mimi, zaman ismi, məkan ismi və məful ismi bütün bablar üçün həmin babın məchul muzari fiilinin vəznində olur. Yalnız burada muzari hərfi dammalı mim hərfi ilə dəyişdirilir və fail ismi isə həmin fiilin ayn hərfi kəsrə ilə olur.

Əgər fiil – indiyə qədər sadə üçlü fiillərdən danışdıq, amma əgər fiil əlavə olunmuş fiil olsa, üçlü kökə əlavə olunmuş fiil, yəni üçlü mezid fiil üçün: məzdar-i mimi, zaman ismi, məkan ismi və məful ismi vəznləri bütün bablar üçün həmin mezid olan üçlü fiilin məchul muzari fiilinin vəznində olur. Yalnız burada muzari hərfi dammalı mim hərfi ilə dəyişdirilir. Fail ismi isə ortaya çıxan vəznin ayn hərfi kəsrə ilə olur.

Metnin Ümumi Mənası: Üçlü mezid fiillər üçün zaman ismi, məkan ismi, məzdar-i mimi və məful ismi bütün bablar üçün həmin mezid olan üçlü fiilin məchul muzari fiilinin vəznində düzəldilir, amma məchul muzari fiilin başındakı dammalı ya hərfi dammalı mim hərfi ilə dəyişdirilir. Fail ismi düzəltmək üçün isə ortaya çıxan vəznin aynul fiilini kəsrəli edirik.

Üçlü Mezid Mazi	Üçlü Mezid Muzari	Zaman, Məkan, Məzdar-i Mimi və Məful İsmi
اَكْرَمَ	يُكْرِمُ	مُكْرَمٌ
فَرَّحَ	يُفَرِّحُ	مُفَرَّحٌ
قَاتَلَ	يُقَاتِلُ	مُقَاتَلٌ
اِنْكَسَرَ	يَنْكَسِرُ	مُنْكَسَرٌ
اِجْتَمَعَ	يَجْتَمِعُ	مُجْتَمَعٌ
اِحْمَرَّ	يَحْمَرُّ	مُحْمَرٌّ
تَكَلُّمَ	يَتَكَلَّمُ	مُتَكَلَّمٌ
تَبَاعَدَ	يَتَبَاعَدُ	مُتَبَاعَدٌ
اِسْتَخْرَجَ	يَسْتَخْرِجُ	مُسْتَخْرَجٌ

İsm-i zaman, məkan və masdar-i mimi və ism-i meful formasında olan aynül fiili kəsrəli etsək, o zaman ism-i fail əldə edirik.

Sülasi Mezid Mazi	Sülasi Mezid Muzari	İsm-i Fail
اَكْرَمَ	يُكْرِمُ	مُكْرِمٌ
فَرَّحَ	يُفَرِّحُ	مُفَرِّحٌ
قَاتَلَ	يُقَاتِلُ	مُقَاتِلٌ
اِنْكَسَرَ	يَنْكَسِرُ	مُنْكَسِرٌ
اِجْتَمَعَ	يَجْتَمِعُ	مُجْتَمِعٌ
اِحْمَرَّ	يَحْمَرُّ	مُحْمِرٌّ
تَكَلُّمَ	يَتَكَلَّمُ	مُتَكَلِّمٌ
تَبَاعَدَ	يَتَبَاعَدُ	مُتَبَاعِدٌ
اِسْتَخْرَجَ	يَسْتَخْرِجُ	مُسْتَخْرِجٌ