14. Vasil Həmzəsi

Əlif hərfi qısa səslə oxunduqda ona həmzə adı verilir və bu əlifə həmzə əlifi deyilir. Əgər əlif-lam ilə başlayan bir ismin əvvəlinə bir söz (isim, feil və ya hərf ola bilər) gələrsə, o zaman əlif-lamlı ismin əlif hərfi yazılsa da, oxunmur. Bu oxunmayan həmzə, özündən əvvəl gələn sözün son hərəkəsi səbəbindən oxunmur. Yəni bir növ birləşmə (ulama) baş verir. Məhz bu oxunmayan, amma yazılan həmzəyə vasıl həmzəsi deyilir. 

فِي الْبَيْتِ fi-lbeyti / evdə	اَلْبَيْتُ el-beytu / ev
مِنَ الْمَسْجِدِ mine-lmescidi	اَلْمَسْجِدُ el-mescidu / məscid
فَوْقَ الشَّجَرَةِ fevka-şşecerati / Ağacın üstündə	اَلشَّجَرَةُ e-şşeceratu / ağac
إِلَى السَّمَاءِ ilâ-ssemai / Göyə	اَلسَّمَاءُ e-ssemau / göy

Məsələlərdəki kimi oxunmayan, "keçiddə" amma yazılan həmzəyə vasıl həmzəsi və ya vasıl əlifi deyilir. Bu vəziyyətin tam əksi, yəni yazılan və oxunan həmzəyə isə kəsr həmzəsi və ya qəti həmzə deyilir. 

Bəzi isimlərdə əlif hərfi olmasa da, bəzi hərflər sanki əlif varmış kimi "a" səsi ilə oxunur. Cədvəldə baxaq:

إِلَهٌ ilahun	اَلرَّحْمَنُ er-rahmanu
ذَلَكَ zalike	هَذَا haza
اِسْحَقُ ishaku	هَذِهِ hazihi
حَيَوةٌ hayatun	ثَلَثٌ selasun
اَللهُ Allahu	ثَلَثَةٌ selasetun
لِلَّهِ lillahi	صَلَوةٌ salatun

Əgər əlif-lamlı bir ismin əvvəlinə səbəb bildirən "üçün" mənasında olan lam hərfi əlavə olunsa, o zaman həmin əlif-lamlı isimdə əlif hərfi düşür, yazılmır və oxunmur.

اَلْوَلَدُ el-veledu	اَلْبَيْتُ el-beytu	اَلشَّجَرَةُ eş-şeceratu
لِلْوَلَدِ lilveledi	لِلْبَيْتِ lilbeyti	لِلشَّجَرَةِ lişşecerati